Colonoscopic image showing the presence of small pockets within the bowel wall

Diverticulaire aandoeningen van de dikke darm bestaan uit drie verwante aandoeningen die resulteren in de ontwikkeling van kleine zakjes bij de wand van de dikke darm.

Dit is een aandoening die een groot aantal volwassenen, vooral ouder dan 50, treft. Er wordt gedacht dat bij bijna de helft van de bevolking ouder dan 50 jaar in de ontwikkelde wereld het probleem in meer of mindere mate voorkomt en (vrijwel) divertikels hebben wanneer ze 80 jaar of ouder zijn.

De diverticulitis ziekte is goedaardig van oorsprong en veel mensen hebben geen symptomen, maar in sommige gevallen kunnen wel symptomen of complicaties optreden. Mogelijke symptomen kunnen de volgende zijn:

  • Diverticulosis (bevestigde gevallen van divertikels met geen of weinig symptomen)
  • Diverticulaire bloedingen
  • Diverticulitis (ontstekeking en zwelling van de divertikels)

Diverticulosis

Diverticulosis is de vorming van talrijke kleinze zakjes, of diverticula, in de binnenkant van de dorm. Divertikels, die kunnen variëren in grootte van een erwt tot veel grotere afmetingen, worden gevormd door een verhoogde druk op verzwakte plekken van de darmwand door gas, afval, of vloeistof. Divertikels kunnen zich vormen bij het persen tijdens de stoelang, vooral tijdens verstopping. Ze komen het meeste voor in het onderste gedeelte van de dikke darm (het sigmoïd).

Diverticulosis komt erg veel voor: bij 10% van de mensen ouder dan 40 jaar en bij 50% van de mensen ouder dan 60 jaar. De meeste mensen zullen echter geen of weinig symptomen hebben.

Complicaties kunnen optreden bij ongeveer 20% van de mensen met diverticulosis. Een van deze complicaties is het rectale bloeden, de zogenaamde diverticulaire bloedingen, en een andere complicatie is de diverticulaire infectie, genaamd diverticulitis.

Diverticulaire bloedingen

Aambeien en diverticulaire aandoeningen van de dikke darm zijn, in die volgorde, de meest voorkomende aandoeningen die rectale bloedingen veroorzaken. Patiënten die aan bloedingen lijden – zij het tijdens het bewegen of niet – worden geadviseerd om contact op te nemen met hun dokter. Diverticulaire bloedingen treedt op door chronisch letsel aan de kleine bloedvaten die naast de diverticula liggen. De patiënten zullen merken dat hun bloed, normaal gesproken rood en en fris ogend, wordt gemengd met ontlasting. In andere gevallen komt er een grotere hoeveelheid bloed uit, hoewel niet gemengt met ontlasting. Alleen in ernstige gevallen van bloeden kan chirurgie noodzakelijk zijn, maar bij constant terugkerend bloedverlies is chirurgie de aanbevolen optie.

Diverticulitis

Diverticulitis treedt op als zich een ontsteking of infectie voordoet in een of meer diverticula. Dit gebeurt meestal wanneer uitwerpselen worden geblokkeerd door afval, waardoor zich bacteriën vormen die infecties kunnen veroorzaken.

Symptomen van Diverticulosis

Diverticulosis op zich veroorzaakt geen belangrijke symptomen. Patiënten die eraan lijden kunnen klachten hebben over incidentele pijn linksonder in de buik of over verstopping.

Symptomen van Diverticulitis

Diverticulitis of infectie en ontsteking van diverticula is een serieuzer geval waarbij medisch advies of behandeling nodig is. Het kan plotseling optreden of als een ongemak dat zich geleidelijk opbouwt en kan een terugkerend probleem zijn.

Symptoms of diverticulitis include:

  • Een afwisseling van diarree en constipatie
  • Pijnlijke krampen of gevoeligheid in de onderbuik of het kwadrant linksonder
  • Chills or fever.

Hoe wordt Diverticulosis vastgesteld?

Doordat mensen met diverticulosis vaak geen symptomen hebben, wordt het meestal vastgesteld door tests die zijn uitgevoerd om andere redenen. De standaard test voor de diagnose is een colonoscopie, een flexibel buisje met een camera die een interne visie van de dikke darm mogelijk maakt. De procedure wordt uitgevoerd onder verdoving en het ongemak is daarom minimaal.

Hoe wordt Diverticulitis vastgesteld?

Als u symptomen van diverticulitis vertoont, moet u uw arts raadplegen.

Uw arts zal u vragen stellen over u medische geschiedenis (zoals stoelgang, symptomen, voeding en huidige medicatie) en een lichamelijk onderzoek uitvoeren, eventueel aangevuld met een digitaal rectaal onderzoek.

Een of meer diagnostische tests kunnen worden uitgevoerd. Tests kunnen röntgenfoto´s, CT-scans, een echogarafie, een sigmoïdocopie, een colonoscopie en een bloedonderzoek omvatten om te zoeken naar tekens van een mogelijke infectie of de omvang van het bloeden.

Bij mensen met snel en hevig rectaal bloeden kan de arts een zogenaamde angiografie uitvoeren om de bron van het bloeden te lokaliseren.

Hoe wordt Diverticulosis behandeld?

Mensen die diverticulosis hebben zonder verdere symptomen of complicaties hebben geen specifieke behandeling nodig. Wel is het erg belangrijk een vezelrijk dieet aan te houden om verdere vorming van diverticula te voorkomen.

Laxeermiddelen moeten niet worden gebruikt en klysma´s (darmspoelingen) moeten worden vermeden of zelden worden gebruikt.

Wat zijn de complicaties van diverticulitis?

Er kunnen serieuze complicaties optreden als gevolg van diverticulitis. De meeste zijn het resultaat van de ontwikkeling van een scheur of perforatie van de darmwand. Als dit gebeurt, kunnen afvalmaterialen uit de darmen de omringende buikholte inlekken waardoor de volgende problemen ontstaan:

  • Buikvliesontsteking (een erg pijnlijke infectie van de buikholte)
  • Abcessen (´ommuurde´ infecties in de buik) en fistels (pijpzweren) als het abces zich opent naar het oppervlak of een andere holte
  • Obstructies (blokkade van de darm)

Diverticulitis

  • Ziekenhuisopname is noodzakelijk voor personen met diverticulitis wanneer:
    • De pijn niet kan worden gecontroleerd met de gebruikelijke pijnstillers.
    • Hydratatie niet gemakkelijk is te onderhouden met orale vloeistoffen, of orale antibiotica niet worden getolereerd.
    • De patiënt zwak is of een significante comorbiditeit heeft die het herstel kan bemoeilijken, vooral als deze immuungecompromitteerd zijn.
    • Er rectale bloedingen optreden die transfusie vereisen.
    • Er sprake is van perforatie en/of buikvliesontsteking.
    • Zich een intra-abdominaal abces of fistel ontwikkelt.
    • Symptomen aanhouden na meer dan 48 uur, ondanks een conservatieve behandeling thuis.
  • Voor mensen met een thuisbehandeling:
    • Moet een breed spectrum antibiotica worden voorgeschreven om anaerobe bacteriën en gram-negatieve staafjes te dekken, bijvoorbeeld co-amoxiclav of een combinatie van ciprofloxacine en metronidazol (indien allergisch voor penicilline). De antibiotische behandeling moet minstens 7 dagen duren.
    • Moeten paracetamols gebruikt worden om de pijn te stillen.
    • Worden alleen heldere vloeistoffen aangeraden; geleidelijk opnieuw vast voedsel innemen als de symptomen in 2-3 dagen verbeteren.
    • Is reactie binnen 48 uur of sneller nodig als de symptomen verslechteren. Zienehuisopname moet worden geregeld als de symptomen aanhouden of de patiënt achteruit gaat.
    • Is aangetoond dat mesalazine effectiever is dan alleen antibiotica in het verminderen van de ernst van de symptomen, stoelgang en in het voorkomen van de constante terugkeer van symptomen van diverticulitis.

Operatie

  • De meeste patiënten die worden opgenomen met acute diverticulitis geven respons op de conservatieve behandeling, maar 15-30% van de patiënten heeft chirurgie nodig.
  • De aanleidingen voor een operatie zijn:
    • Purulente of fecale buikvliesontsteking
    • Ongecontroleerde bloedvergifitiging
    • Een fistel
    • Obstructie
    • moeilijk of onmogelijk te verwijderen carcinoom
  • Vrije perforatie met gegeneraliseerde buikvliesontsteking, hoewel ongebruikelijk, heeft een hoog sterftecijfer (35%) en vereist een dringende chirurgische ingreep.
  • De kans op terugkerende symptomen na een aanval van acute diverticulitis is ongeveer één op drie. Terugkerende aanvallen hebben minder kans om te reageren op de medische behandeling en hebben een hoog sterftecijfer. Hoewel het vaak wordt aanbevolen, blijkt uit recent onderzoek dat profylactische resectie weinig invloed heeft op het voorkomen van latere complicaties, omdat de meeste patiënten die een dringende chirurgische ingreep nodig hebben geen geschiedenis met diverticulaire aandoeningen hebben.
  • Bij een spoedoperatie, zo is onlangs aangetoond in een willekeurig verdeelde gecontroleerde proef, verlaagt een procedure van een fase (primaire anastomose) de kans op een postoperatieve buikvliesontsteking en een spoedige heroperatie aanzienlijk vergeleken met een procedure van twee fases (vorming van een stoma met een afwerking van de rompale stomp – Hartmannprocecure).